EDTA şelatlı çinko (Zn-EDTA), çinko iyonunun EDTA (Etilendiamintetraasetik asit) molekülü tarafından kimyasal olarak bağlanarak (şelatlanarak) stabilize edildiği, suda tamamen çözünebilen bir çinko bileşiğidir. En yaygın kullanım alanı tarım (mikro besin gübresi) ve endüstriyel besleme çözeltileridir.
🔬 KİMYASAL TANIM
-
EDTA, 6 bağ noktası olan güçlü bir şelatlayıcıdır.
-
Çinko (Zn²⁺) EDTA’nın merkezine bağlanır.
-
Oluşan kompleks: [Zn–EDTA]²⁻
➡️ Bu bağ sayesinde çinko:
-
Çökelmez
-
pH değişimlerinden daha az etkilenir
-
Bitki tarafından daha kolay alınır
🌱 NEDEN EDTA İLE ŞELATLANIR?
Serbest Zn²⁺ iyonları:
-
pH 6.5 üzeri ortamlarda Zn(OH)₂ olarak çöker
-
Toprakta bağlanır ve bitkiye geçemez
Zn-EDTA:
-
pH 4.5 – 6.5 aralığında stabildir
-
Damla sulama ve yaprak uygulamalarında etkilidir
-
Tuzluluk ve fosfat varlığında bile daha kararlıdır
📊 YAYGIN TEKNİK ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Çinko formu | Zn²⁺ |
| Stabil pH aralığı | 4.5 – 6.5 |
| Tipik Zn içeriği | %6 – %14 (toz) / %5 – %8 (sıvı) |
| Renk | Renksiz – açık sarı |
| Çökelme | Yok |
⚠️ SINIRLARI
-
pH 7 üzeri → EDTA çinkoyu bırakmaya başlar
-
Alkali topraklar için DTPA daha uygundur
🟢 ÖZET (TEK CÜMLE)
EDTA şelatlı çinko, çinkonun EDTA ile bağlanarak çökelmeden, stabil ve bitki tarafından kolay alınabilir hale getirilmiş formudur.
